Najczęstsze przyczyny bólu i sztywności stawów

Przyczyny bólu i sztywności stawów są złożone i często wynikają z kilku czynników jednocześnie [1]. Zazwyczaj mają związek z naturalnym procesem starzenia się organizmu. Z wiekiem chrząstka stawowa traci sprężystość, ilość mazi stawowej maleje, a produkcja cytokin prozapalnych wzrasta, co pogarsza płynność ruchów, powoduje ból i sprzyja uczuciu sztywności w stawach [2].

Do innych istotnych czynników wywołujących ból i sztywność stawów, należą [1-3]:

• choroba zwyrodnieniowa stawów i inne zmiany tego rodzaju – prowadzą do stopniowego uszkodzenia chrząstki i ograniczenia ruchomości;
• choroby zapalne, np. reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów;
• dna moczanowa – związana z odkładaniem się kryształów kwasu moczowego w stawach;
• uszkodzenia mechaniczne, np. urazy i przeciążenie – szczególnie u osób pracujących fizycznie lub uprawiających sport;
• nadwaga i otyłość – zbędne kilogramy obciążają stawy, zwłaszcza kolanowe i biodrowe;
• niedobory pokarmowe – niedostateczna podaż witamin i składników mineralnych może pogarszać kondycję chrząstek stawowych i kości;
• siedzący tryb życia – długotrwałe przebywanie w jednej pozycji, np. podczas pracy biurowej, może prowadzić do tzw. sztywności startowej odczuwanej po wstaniu lub zmianie pozycji.

Objawy bólu i sztywności stawów

Ból umiejscowiony jest w obrębie stawów i może wynikać zarówno z uszkodzeń samego stawu, jak i okolicznych struktur, np. więzadeł, ścięgien lub kaletki maziowej. Jeśli nie oznacza poważnej choroby, zazwyczaj samoistnie mija po kilku dniach [1]. Ból stawów może mieć jednak różne nasilenie i charakter. Czasami towarzyszy mu sztywność, czyli uczucie „zastania” w stawach, które pojawia się po nocy lub dłuższym bezruchu i ustępuje po kilku minutach aktywności [2].

Problematyczne objawy, z którymi należy zgłosić się do lekarza to [1, 2]:

• poranna sztywność stawów;
• obrzęk i tkliwość stawów;
• ograniczenie zakresu ruchu, np. stawów rąk lub stawu kolanowego;
• uczucie przeskakiwania lub trzeszczenia w stawie;
• gorączka.

Leczenie bólu i sztywności stawów

Leczenie bólu i sztywności stawów zawsze powinno być dostosowane do przyczyny problemu. W wielu przypadkach podstawą terapii są zmiany stylu życia oraz działania wspomagające funkcjonowanie stawów. W przypadku nasilonych objawów konieczne może być zastosowanie leczenia farmakologicznego. Najczęściej wykorzystuje się leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, np. niesteroidowe leki przeciwzapalne stosowane doustnie lub miejscowo, które zmniejszają dolegliwości i poprawiają komfort życia [1].

Bardzo ważną rolę w utrzymaniu sprawności i ograniczaniu sztywności oraz bólu stawów odgrywają [1,2,4]:

• aktywność fizyczna, ponieważ regularny ruch poprawia elastyczność stawów i wzmacnia mięśnie;
• rehabilitacja pod okiem fizjoterapeuty, która pomaga spowolnić postęp choroby i utrzymać sprawność na dłużej;
• fizjoterapia, np. ćwiczenia poprawiające zakres ruchu (kinezyterapia), zabiegi fizykalne (np. ciepłolecznictwo, ultradźwięki), terapia manualna.

Domowe sposoby na ból i sztywność stawów

W łagodzeniu objawów pomocne mogą być także domowe metody i działania profilaktyczne. Istotna jest zbilansowana dieta, bogata w wapń, cynk, fosfor, witaminę D, witaminę C i kolagen. Można też robić ciepłe okłady i masować bolące miejsca. Ważne jest odpowiednie nawodnienie i picie dużej ilości wody, przynajmniej 1,5 l dziennie. Osoby z nadwagą powinny zadbać o redukcję masy ciała, a pracujące fizycznie lub wykonujące intensywne treningi zwrócić uwagę na unikanie przeciążeń [4].

Odpowiednie sposoby leczenia dobrane do potrzeb pacjenta oraz dbanie o stawy na co dzień pozwalają nie tylko zmniejszyć ból i sztywność, ale także poprawić ogólną jakość życia.

Artykuł na zlecenie marki DIKY

Bibliografia

1. Guła Z., Korkosz M., Ból stawów: przyczyny, objawy i leczenie, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2022, witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/objawy/64576,bol-stawow (dostęp: 24.03.2026).

2. Radlak K., Sztywność stawów, Portal Fizjoterapeuty, 2021, witryna internetowa: https://fizjoterapeuty.pl/ortopedia/sztywnosc-stawow.html (dostęp: 24.03.2026).

3. Guła Z., Korkosz M., Choroba zwyrodnieniowa stawów (artroza), Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2023, witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/reumatologia/choroby/65000,choroba-zwyrodnieniowa-stawow-artroza (dostęp: 24.03.2026).

4. Radlak K., Poranna sztywność stawów, Portal Fizjoterapeuty, 2023, witryna internetowa: https://fizjoterapeuty.pl/schorzenia/poranna-sztywnosc-stawow.html (dostęp: 24.03.2026).

Artykuł zewnętrzny

Źródło zdjęć: papilot.pl